Πρόγραμμα «Διαύγεια»

Με το ν. 3861/2010 (ΦΕΚ112/Α’/13-7-2010) «Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο διαδίκτυο “Πρόγραμμα Διαύγεια” και άλλες διατάξεις» εισήχθη η υποχρέωση ανάρτησης των νόμων, των κανονιστικών πράξεων και εν γένει πράξεων των κυβερνητικών και διοικητικών οργάνων στο Διαδίκτυο με στόχο την επίτευξη της μέγιστης δυνατής δημοσιότητας της κυβερνητικής πολιτικής και της διοικητικής δράσης.

Διευκρινήσεις επί της διαδικασίας ανάρτησης

Με ευθύνη του οργάνου που την εξέδωσε, η πράξη χαρακτηρίζεται ως «αναρτητέα στο Διαδίκτυο» επί του σχεδίου του εγγράφου της. Μετά την ολοκλήρωση της έκδοσής της καταχωρείται ηλεκτρονικά (το αρχείο πρέπει να είναι σε μορφή pdf) στην ειδική Εφαρμογή Καταχώρησης Νόμων και Πράξεων που διατίθεται κεντρικά από την Υπηρεσία Ανάπτυξης Πληροφορικής του Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Σε κάθε στάδιο της διαδικασίας τα μέλη της ΟΔΕ του φορέα λειτουργούν επικουρικά εφόσον τους ζητηθεί. Την ευθύνη της ορθής και αμελλητί ανάρτησης των πράξεων φέρει το όργανο που εξέδωσε την πράξη.

Προσοχή: Η ορθή συμπλήρωση των μετα-δεδομένων είναι σημαντική για την αποτελεσματική αναζήτηση των εγγράφων από τους ενδιαφερόμενους και την ουσιαστική προώθηση της διαφάνειας.

Πράξεις που αναρτώνται στο Πρόγραμμα Δι@ύγεια

Στο διαδίκτυο αναρτώνται οι πράξεις που προβλέπονται στην παρ. 4 άρθρου 2 του Ν. 3861/2010. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στις επιφυλάξεις του νόμου για τα προσωπικά δεδομένα και τα κρατικά ή άλλα απόρρητα. Για περισσότερες διευκρινήσεις παρακαλείσθε να απευθυνθείτε στον Νομικό Σύμβουλο του φορέα σας ή του φορέα που σας εποπτεύει. Σε κάθε περίπτωση η ευθύνη χαρακτηρισμού μιας πράξης ως «αναρτητέας» βαρύνει τον τελικό υπογράφοντα/εκδότη της πράξης.

Για να δημοσιευθεί μια ατομική διοικητική πράξη, θα πρέπει:

  • είτε να αποτελεί μία από τις πράξεις που προβλέπονται από την παρ. 4 άρθρ. 2 Ν. 3861/2010 (ενδεικτικά αναφέρονται: περιλήψεις πράξεων διορισμού, μετάταξης, διαθεσιμότητας, αποδοχής παραίτησης, λύσης της υπαλληλικής σχέσης, οικοδομική άδεια, κλπ),
  • είτε να προβλέπεται η δημοσίευσή της από ειδική διάταξη νόμου (βλ. περ. 22 παρ. 4 άρθρ. 2 Ν. 3861/2010).
    Για παράδειγμα μπορεί ειδικός νόμος να προβλέπει τη δημοσίευσή της σε κάποιο από τα εξής μέσα:
    • στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης
    • στον τύπο
    • το κατάστημα του φορέα
    • στο διαδίκτυο, σε άλλους διαδικτυακούς τόπους (λ.χ. στην ιστοσελίδα του Δήμου σύμφωνα με το Πρόγραμμα Καλλικράτης, Ν. 3852/2010).

Οι γνωμοδοτήσεις οι οποίες αναρτώνται είναι οι γνωμοδοτήσεις του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και των ανεξάρτητων και ρυθμιστικών αρχών, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 2 του Νόμου 3861/2010.

Έναρξη ισχύος αναρτητέων πράξεων

Οι πράξεις που αναρτώνται στο Πρόγραμμα «Διαύγεια» ισχύουν από την ανάρτησή τους με εξαίρεση τις πράξεις που είναι κατά νόμο δημοσιευτέες στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Ειδικότερα:

Με την παράγραφο 4 του άρθρου 23 του Ν. 4210/2013 (ΦΕΚ Α’ 254), αντικαταστάθηκε η παρ. 2 του άρθρ. 4 του Ν. 3861/2010 (ΦΕΚ Α’ 112) και ορίζεται πλέον ότι οι πράξεις που αναρτώνται στο Πρόγραμμα «Διαύγεια» ισχύουν από την ανάρτησή τους με εξαίρεση τις πράξεις που είναι κατά νόμο δημοσιευτέες στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Οι αναρτητέες πράξεις που δεν δημοσιεύονται στο ΦΕΚ όχι απλώς δεν εκτελούνται, αλλά δεν έχουν νομική ισχύ ούτε παράγουν έννομα αποτελέσματα εάν δεν είναι αναρτημένες στο διαδίκτυο.

Όπως προκύπτει και από την αιτιολογική έκθεση του Ν. 4210/2013, με την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 23 παρ. 4 αυτού, δεν θίγονται οι γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου περί αναδρομικής ισχύος των διοικητικών πράξεων, στις εξαιρετικές περιπτώσεις που επιτρέπεται η πράξη να ορίζει προγενέστερο χρόνο έναρξης της ουσιαστικής ισχύος της (π.χ. εάν τούτο ρητώς προβλέπεται στις σχετικές με την έκδοση της πράξης νομοθετικές διατάξεις ή σε περίπτωση πράξης εκδιδόμενης σε συμμόρφωση σε ακυρωτική απόφαση). Επομένως, στις περιπτώσεις που επιτρέπεται εκ του νόμου να ορίζεται στην ίδια την πράξη προγενέστερος χρόνος έναρξης της ουσιαστικής ισχύος της, το αυτό θα ισχύει και μετά την έναρξη εφαρμογής του άρθρ. 23 παρ. 4 του Ν. 4210/2013.